News Trending

Kinetische kunst

Kinetisch werk van Jean Tinguely
1913

Kinetische kunst of kinetic art is een stroming in de kunst waarin beweging centraal staat.

De kunstvorm waarbij objecten echt bewegen is een fenomeen dat pas in het begin van de twintigste eeuw vorm kreeg. Het was Marcel Duchamp die in 1913 met zijn fietswiel het eerste kunstvoorwerp maakte dat bedoeld was om te bewegen. Dit moment wordt vaak omschreven als de geboorte van de kinetische kunst.

Onder invloed van het Dadaïsme en de op-art kreeg beweging een steeds voornamere rol in de kunst. Rond de jaren 1920 ontstaan overal ter wereld experimentele projecten met kunstvoorwerpen die in beweging worden gebracht door de wind, de mens of machines. Toch bleef het fenomeen erg beperkt en hield men het vaak bij het creëren van de illusie van beweging.

De Amerikaan Alexander Calder realiseert zijn eerste Bocal de poissons rouges à manivelle in 1929. Drie jaar later begon hij met het maken van zijn legendarische Mobiles, die inmiddels de wereld hebben verroverd. Hij werd daarmee ook de eerste kunstenaar die het belangrijkste deel van zijn oeuvre aan de kinetische kunst heeft gewijd.

Na een zekere stagnatie komt in de jaren '50 de kinetische kunst opnieuw tot bloei. Victor Vasarely is daarbij een belangrijk spilfiguur. Zijn esthetiek vindt via galerie Denise Renée veel bijval en er ontstaat een grote groep kunstenaars die zich verenigd voelen in de op-art en de kinetische kunst. In de eerste orde betreft het ondermeer Joël Stein, François Morellet, Garcia Rossi, Julio Le Parc en Francisco Sobrino, maar ook Garcia Miranda, Lily Greenham, Helge Sommerrock, Walter Zehringer en Miroslav Sute treden op de voorgrond omheen 1970.

Ten slotte brengt de grote expositie The Responsive Eye, van 1965, in het Museum of Modern Art (MoMa) van New York, de Amerikanen Richard Anuszkiewicz, Benjamin Cunningham, Larry Poons en de Britse Bridget Riley in de schijnwerpers. Na 1965 zijn optische en kinetische elementen hoe langer hoe moeilijker te scheiden. Andere mobiele kunstwerken zijn bekend van Jesús Rafael Soto, Eusebio Sempere, Yaacov Agam, Narciso Debourg, Walter Leblanc, Ludwig Wilding, Christian Megert, Gabriële de Vecchi, Heinz Mack, Karl Gerstner, Getulio Alviani, Youri Messen-Jaschin, Enzo Mari, Uli Pohl, Luis Tomasello, Carlos Cruz-Diez, Pol Bury, Martha Boto, Bernard Lassus, Gerrit van Bakel, Gijs van Bon, Hans-Michael Kissel en Nicolas Schöffer en har voogt.

Ook vandaag wordt er nog veel kinetische kunst gemaakt. De Nederlander Theo Jansen bijvoorbeeld, ontwierp skeletten van PVC die op windenergie over het strand kunnen wandelen. Joost Conijn bouwde onder andere een auto van hout die op hout reed.

Marcel Duchamp bij zijn fietswiel uit 1913
Alexander Calder - Untitled, staal, 1937
Pol Bury met een kinetisch werk.
Een Meta-Machine van Jean Tinguely
Een strandbeest van Theo Janssen.